Çıkarımsal özetleme, kaynak metindeki cümleleri olduğu gibi seçip bir araya getirerek özet üretir. Yeni cümle yazılmıyor. Sistem metni parçalara ayırıyor, her parçaya bir önem puanı veriyor ve en yüksek puanlıları özgün sırasıyla art arda diziyor.
Puanlama farklı sinyallere dayanabiliyor. Klasik yöntemler kelime sıklığı, cümlenin belgedeki konumu ve başlıkla örtüşme gibi ölçütlere bakıyor. Grafik tabanlı yaklaşımlar cümleleri birbirine benzerliklerine göre bağlayıp merkezde duranları seçiyor. Embedding kullanan yöntemler ise belgeyi temsil eden ortalama vektöre en yakın cümleleri öne çıkarıyor.
Asıl karşıtı soyutlayıcı özetleme. Orada model kendi cümlelerini kuruyor, bu da daha akıcı ama daha riskli sonuç veriyor. Çıkarımsal yöntemin avantajı burada: cümleler kaynaktan geldiği için uydurma bilgi çıkmıyor ve her ifade metinde birebir doğrulanabiliyor.
Somut bir örnek: 40 sayfalık bir sözleşmede fesih koşullarını arayan bir hukuk ekibi, çıkarımsal özetle ilgili maddeleri kendi kelimeleriyle görüyor. Aynı işi soyutlayıcı bir özet yapsaydı, maddeyi yeniden ifade ederken hukuki anlamı kaydırma ihtimali olurdu.
Zayıf tarafı akıcılık. Seçilen cümleler arasında bağlaç olmadığı için özet kopuk okunabiliyor ve cümlelerdeki zamirler bağlamını kaybedebiliyor.